Kunstwerk De Lege Stoel op het Abdijplein in Middelburg
Van maandag 13 april tot en met vrijdag 17 april 2026 staat het kunstwerk De Lege Stoel op het Abdijplein in Middelburg, in het kader van de Four Freedoms Awards op donderdag 16 april 2026. De stoel vormt een visuele en symbolische vertaling van de anonieme laureaat van de Freedom of Worship Award, wiens identiteit om persoonlijke veiligheidsredenen niet bekend kan worden gemaakt. Het lege zitvlak symboliseert daarmee niet alleen afwezigheid en onderdrukking, maar juist ook de realiteit dat vrijheid van geloof in veel delen van de wereld niet openlijk of veilig kan worden beleefd.
Tijdens de ceremonie van de Four Freedoms Awards wordt stilgestaan bij de bredere context van vrijheid van godsdienst wereldwijd, in relatie tot De Lege Stoel en de anonieme laureaat van de Freedom of Worship Award. Dagmar Oudshoorn, directeur van oud-laureaat Amnesty International Nederland, spreekt hierbij vanuit haar expertise over mensenrechten en religieuze vrijheid.
Het kunstwerk is gemaakt als verwijzing naar de Chinese schrijver Liu Xiaobo, die in 2010 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg voor zijn vreedzame strijd voor mensenrechten. Hij was nauw betrokken bij het manifest Charta 08, waarin werd opgeroepen tot vrijheid en politieke hervorming. In 2009 kreeg Liu een gevangenisstraf van elf jaar na een proces dat slechts twee uur duurde. Hij werd veroordeeld voor “ondermijning van de staat”. De Chinese regering oefende van tevoren druk uit op het Nobelcomité om de prijs niet toe te kennen en plaatste Liu’s vrouw Liu Xia onder huisarrest. Uiteindelijk werd de Nobelprijs uitgereikt aan een lege stoel.
Ontwerper Maarten Baas maakte de stoel op verzoek van Amnesty International. “Dit is geen stoel tegen China, maar een stoel voor de vrijheid,” zegt Baas. Voor hem verwijst de stoel naar de spreekwoordelijke vrijheid: “The sky is the limit.”
Sinds 2011 gebruikt Amnesty International De Lege Stoel om aandacht te vragen voor de toenemende onderdrukking van schrijvers, journalisten, kunstenaars en activisten in China. Sinds de uitreiking van de Nobelprijs aan Liu worden zij steeds vaker slachtoffer van ernstige mensenrechtenschendingen, evenals de advocaten die voor hen opkomen.
De Roosevelt Foundation: “De Lege Stoel vestigt op een artistieke manier de aandacht op de onderdrukking van activisten en benadrukt de ernst van de situatie rond onze laureaat van de Freedom of Worship Award, wiens identiteit vanwege persoonlijke veiligheidsredenen niet bekend kan worden gemaakt. Voor ons is het een treffend, maar triest symbool. We zijn vereerd De Lege Stoel te mogen tentoonstellen, met dank aan Amnesty International.”
