Speech Roosevelt
Op 6 januari 1941 sprak president Franklin Delano Roosevelt in Washington de State of the Union uit, de jaarlijkse troonrede van het Amerikaanse volk. Zijn rede ging de geschiedenis in als de Four Freedoms-rede: Roosevelt formuleerde vier vrijheden die voor iedereen ter wereld zouden moeten gelden en die nog steeds actueel zijn:
- freedom of speech & expression (vrijheid van meningsuiting)
- freedom of worship (vrijheid van godsdienst).
- freedom from want (vrijwaring van gebrek)
- de freedom from fear (vrijwaring van vrees)
Vrijheid van meningsuiting
De vrijheid van meningsuiting of vrijheid van expressie is de vrijheid van burgers om hun overtuigingen in het openbaar kenbaar te maken zonder voor de mening door de staat bestraft te worden, of represailles van andere burgers te hoeven dulden. Ook omvat dit het recht informatie vrijelijk te mogen verzamelen en verspreiden, zoals door journalisten. Vrijheid van meningsuiting was in de ogen van president Roosevelt een absolute voorwaarde voor een democratie. Het is een grondrecht voor iedereen, omdat elke mening belangrijk is. Iedereen mag zich uitspreken – voor én tegen iets. Er zit wel een grens aan: je mag bijvoorbeeld niet haat zaaien of aanzetten tot geweld.
Vrijheid van godsdienst
President Roosevelt vond godsdienstvrijheid noodzakelijk in een vrije wereld. Je mag je eigen geloof kiezen of juist helemaal niets geloven. Dit maakt een samenleving toleranter en meer divers. Of je nu een kruisje of keppeltje draagt, je lichaam beschildert met henna of een hoofddoek om hebt – laten we elkaar respecteren. De vrijheid van godsdienst betekent dat jij mag geloven wat je wilt en dat ook mag uitdragen, bijvoorbeeld in je kleding, religieuze gewoontes en de plekken die je bezoekt. Denk bijvoorbeeld aan het dragen van een hoofddoek, bidden op bepaalde momenten van de dag of het bezoeken van een kerk of moskee.
Vrijwaring van gebrek
Het recht op vrijwaring van gebrek wordt ook wel het recht op een adequate levensstandaard genoemd. Dit is opgenomen in de Universele verklaring van de rechten van de mens. Het gaat onder meer om economische, sociale en culturele rechten. President Roosevelt wilde deze vorm van vrijheid vooral bereiken door vrije handel en een minimum levensstandaard voor iedereen op aarde. Dat betekent dat je genoeg eten, schoon drinkwater en een dak boven je hoofd hebt om te leven, leren of werken. Deze vrijheid gaat ook over het recht op onderwijs en goede zorg. Kortom: alle basisbehoeften.
Vrijwaring van vrees
Het recht op vrijwaring van vrees – ook wel vrijwaring van angst genoemd – is een van de vier vrijheden die als basis worden gezien voor een wereld waarin alle wereldburgers vrij en veilig kunnen zijn. President Roosevelt koppelde deze vrijheid aan veiligheid. Geen mens op aarde zou bang hoeven te zijn voor onderdrukking, intimidatie of geweld, vond hij. Je veilig voelen is nodig om jezelf te kunnen ontplooien, uiten en jezelf zijn. Roosevelt pleitte ervoor wereldwijd het wapenbezit terug te dringen en zo oorlogen te voorkomen.
Deze woorden en begrippen waren voor President Roosevelt zeer persoonlijk. Hij schreef de Vier Vrijheden zelf en hield een helder, eenvoudig betoog om de Amerikaanse bevolking duidelijk te maken dat het isolement van de Verenigde Staten voorbij was en dat het land geen andere keuze had dan zijn enorme slagkracht aan te wenden om de fascistische dictators te verslaan. Franklin Roosevelt wilde niet alleen dat zijn landgenoten, maar alle landen ter wereld inzagen dat de Vier Vrijheden het gevecht rechtvaardigden, de opoffering waard waren en een overwinning noodzakelijk maakten.
Over Franklin D. Roosevelt
Wie was deze leider van wie Winston Churchill zei dat “hij de nobelste mens is die ik ooit heb gekend”? Franklin D. Roosevelt gaf een stem aan de Amerikaanse bevolking tijdens de zwaarste crises van de vorige eeuw. Hij leidde Amerika uit de hopeloosheid van de Grote Depressie. Hij bracht ons de overwinning in de Tweede Wereldoorlog. Vier keer werd hij tot President van de Verenigde Staten verkozen. Dankzij zijn temperament en talent, zijn energie en intuïtie. Franklin Roosevelt was voorbereid op wat komen ging. Hij was een frisse wind in de Amerikaanse politiek – vitaal, vol vertrouwen, optimistisch, warm en opgewekt. Ook op persoonlijk vlak was hij ongekend moedig. Hij is de enige persoon in de geschreven geschiedenis die als leider van zijn volk werd gekozen, terwijl hij niet zonder hulp kon staan of lopen. Op zijn 39e kreeg hij polio. De pijn van zijn worsteling is nauwelijks te bevatten – opnieuw leren bewegen, staan, afhankelijk zijn van de fysieke steun van anderen – maar nooit wanhopig worden, geen zelfmedelijden hebben en de moed niet laten zakken. Diezelfde moed gaf hij aan zijn land op een moment dat de nood ongekend hoog was. Angst veranderde hij in geloof en sociale rechtvaardigheid werd onder zijn leiding overheidsbeleid.
We praten over een tijd dat je nog een held kon worden, waarin idealisme werd bewonderd en je inzetten voor de publieke zaak de hoogste roeping was. Dit was ook de periode waarin Adolf Hitler de toekomst naar zich toetrok. President Roosevelt waarschuwde de wereld dat de agressors geïsoleerd moesten worden. Hij maakte van Amerika het schoolvoorbeeld van de democratie. Hij was de opperbevelhebber van de grootste militaire macht in de geschiedenis, de bedenker van de samenwerking tussen de geallieerden, die de oorlog uiteindelijk wonnen, de vader van het kerntijdperk. Hij was de stuwende kracht achter de blauwdruk voor de naoorlogse wereld. De visie van de Verenigde Naties, de inzet op collectieve veiligheid, de vastberadenheid om een einde te maken aan de koloniale overheersing, het economische plan voor een welvarende wereld waarin alle landen toegang hebben tot hulpbronnen en handel – dit alles is de nalatenschap van Franklin D. Roosevelt.
De Koude Oorlog blokkeerde de vervulling van zijn dromen voor een betere wereld. Nu is het voorbij. We zien dat verwachtingen zijn teleurgesteld. We zien oude rivalen weer recht tegenover elkaar staan. Sommigen vragen zich af of de democratieën deze uitdaging wel aankunnen. Wat wij nodig hebben, is geduld, discipline en moed om de uitdaging aan te gaan en de strijd te winnen. De Vier Vrijheden zijn relevanter dan ooit.
Een redacteur van een krant in Kansas merkte na het horen van de Four Freedoms-speech in januari 1941 op dat “de Amerikaanse bevolking bij monde van hun President een nieuwe Magna Carta van de democratie aan de wereld hebben gegeven.” “De Vier Vrijheden”, aldus William Allen White, “luiden een nieuw wereldtijdperk in. Een belangrijk moment, een belangrijk doel en een belangrijke man hebben zich verenigd.”
De redacteur in Kansas had gelijk. De woorden van President Roosevelt leven voort en elke volgende generatie moet zijn droom vasthouden, begrijpen, erin geloven, ervoor werken en met nieuwe kracht en vasthoudendheid vechten voor onze vrijheid.